Mỹ đang xây dựng NATO mới ở châu Á?

    05/08/2011
Cục diện chiến lược thế giới bước vào giai đoạn tái thiết. Mỹ rút quân khỏi Iraq, Afghanistan; Tổng thống Mỹ Obama thay đổi định nghĩa trước đây của Chính phủ Bush về cuộc chiến chống khủng bố, đưa ra một số nội hàm chiến lược mới.

Trong tình hình này, câu hỏi “Mỹ đang dần rút chân khỏi cuộc chiến chống khủng bố sẽ đặt trọng tâm chiến lược vào đâu?” đang thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế.

Trọng tâm chiến lược của Mỹ là khu vực Đông Á?

Ai cũng biết rằng tình hình Bắc Phi, Trung Đông đang hỗn loạn. Những khu vực này lại là khu vực chiến lược quan trọng được Mỹ “chăm sóc” một thời gian dài trong quá khứ, bởi chúng vừa là “rốn dầu” thế giới, vừa là khu vực có ảnh hưởng quan trọng đến cục diện chiến lược thế giới.

Tuy nhiên, điều đáng quan tâm là đối diện với cục diện hỗn loạn tại Bắc Phi, Trung Đông, Mỹ luôn có thái độ hết sức thận trọng. Ví dụ: Trong cuộc chiến tại Libya, Mỹ luôn giữ thái độ không rõ ràng, một mặt ủng hộ các quốc gia châu Âu triển khai các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Libya, mặt khác lại gián tiếp “nhúng tay” vào trận chiến này. Vậy, quả đấm của Mỹ thu về lại chưa đánh ra sẽ nhằm vào đâu?. Điều đáng cảnh giác là hình như cũng trong thời gian này, hàng loạt chiều hướng đang diễn ra tại châu Á, đặc biệt là khu vực Đông Á.

Đầu tiên là Mỹ tăng cường hơn nữa quan hệ đồng minh ba nước Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc, đặc biệt là quan hệ đồng minh Mỹ – Nhật. Còn Nhật Bản lại đưa ra một loạt những biện pháp và thực thi nhiều biện pháp đối với khu vực biển và chuỗi đảo phía Đông Trung Quốc. Đồng thời, Mỹ lại có ý tham gia vào vấn đề biển Đông. Những điều này rất dễ khiến mọi người nghĩ rằng: Khi Mỹ dần rút chân khỏi cuộc chiến chống khủng bố, trọng tâm chiến lược tiếp theo của Mỹ sẽ đặt tại khu vực Đông Á.

Mỹ muốn xây dựng “NATO phiên bản mới tại châu Á”.

Chúng ta có thể thấy, bố trí trọng tâm trong chiến lược toàn cầu của Mỹ trong quá khứ là NATO. Điều này chủ yếu là nhằm vào Tổ chức hiệp ước Warsaw và Liên Xô. Còn tại châu Á, trên thực tế, Mỹ cũng đang cố gắng thực thi sự bố trí này. Tuy nhiên, xét về liên minh quân sự theo ý nghĩa đầy đủ, sự bố trí này yếu hơn so với NATO. Có người gọi đó là “chiến lược chuỗi đảo” – kiềm chế và phong tỏa Trung Quốc dựa vào chuỗi đảo thứ nhất.

Có được sự kiềm chế và phong tỏa này, bố trí chiến lược của Mỹ tại châu Á gần như hoàn thành. Tuy nhiên, nhìn từ tình hình hiện nay, chiến lược này của Mỹ có thể phải đối diện với vấn đề mới. Giới nghiên cứu Mỹ chỉ ra: Chiến lược chuỗi đảo truyền thống có khả năng không thể kiềm chế Trung Quốc. Trong tình hình này, tại Mỹ, bắt đầu có người đề xuất ý tưởng thành lập đồng minh chiến lược mới kiểu NATO tại khu vực.

Từ “chiến lược chuỗi đảo” đến “đồng minh tứ giác”

Theo cách đặt vấn đề ở trên, bước đi thứ nhất là phát triển quan hệ đồng minh tứ giác từ việc phong tỏa chuỗi đảo. Hạt nhân của quan hệ đồng minh tứ giác là chỉ liên minh quân sự gồm bốn nước Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ. Trên thực tế, từ một loạt các diễn biến trong thời gian gần đây, chúng ta không khó để nhìn thấy Mỹ đang tích cực thúc đẩy sự phát triển này.

Đồng thời, tại ba nước Nhật Bản, Australia, Ấn Độ có một số quan chức quân sự chủ chốt và học giả tích cực hưởng ứng phương hướng phát triển chiến lược này của Mỹ.

Ngay từ năm 2002, Cố vấn Ủy ban An ninh quốc gia Ấn Độ Pat Narayan đưa ra ý tưởng về một “NATO phiên bản châu Á”.

Năm 2006, trong cuốn “Hướng tới quốc gia tươi đẹp”, nguyên Thủ Tướng Nhật Bản Shinzo Abe đề xuất ý tưởng xây dựng đồng minh chiến lược bốn nước Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ tại châu Á. Đây là cách diễn giải biến Tướng của “NATO phiên bản châu Á”. Trong cuốn sách, Shinzo Abe còn đặt ra yêu cầu nỗ lực duy trì vị trí thứ 2 của Nhật Bản trong khuôn khổ mới.

Tháng 3/2007, với “bàn tay sắp đặt” của Phó Tổng thống Mỹ Dick Cheney, Nhật Bản và Australia kí “Tuyên ngôn Liên hiệp an ninh Nhật – Australia” có nội dung thỏa thuận nhiệm vụ quốc phòng, hơn nữa khởi động cơ chế đối thoại an ninh chiến lược “2+3” với sự tham gia của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Bộ trưởng Bộ Ngoại giao của hai nước.

Cũng như vậy, dưới sự dàn xếp của Mỹ, cơ chế đối thoại an ninh này mở rộng trở thành cơ chế đối thoại chiến lược bốn nước Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ.

Tháng 4/2007, Mỹ, Nhật Bản và Ấn Độ lần đầu tổ chức tập trận chung. Tháng 5, Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia tổ chức đối thoại chiến lược bốn nước vòng một. Tháng 9, năm nước Mỹ, Nhật Bản, Australia, Ấn Độ và Singapore tổ chức tập trận chung tại vịnh Bengal. Trên thực tế, đằng sau hàng loạt sự kiện này là ý tưởng về một “NATO phiên bản châu Á”.

Thực ra, trên thế giới hiện nay, sự thất bại của một số quốc gia và sự phát triển của một số quốc gia khác là quá trình tất yếu. Các nước lớn truyền thống hi vọng duy trì địa vị của mình, còn những nước mới trỗi dậy lại hi vọng có thể mở rộng ảnh hưởng của bản thân. Trong mâu thuẫn này, lợi dụng đồng minh quân sự để hạn chế và kiềm chế đối thủ trở thành một cách làm cơ bản trong tư duy hoàng đế truyền thống.

Trên thực tế, thời đại hiện nay hoàn toàn khác với thời đại hoàng đế truyền thống. Do đó, những vấn đề này nên được xem xét bằng tư duy mới và ở những góc độ mới. Hợp tác cùng có lợi nên là dòng chảy chính trong sự phát triển chung của thế giới, tham vọng kiềm chế nước khác cuối cùng rất có thể sẽ khiến bản thân nhanh chóng sa vào hố sâu thất bại.

Dù đến nay “NATO phiên bản châu Á” vẫn hoàn toàn trong trạng thái mơ hồ. Tuy nhiên, nếu tình hình này tiếp tục phát triển thì sẽ có một ngày chúng ta sẽ đối diện với một “NATO phiên bản châu Á”. Đây là vấn đề mà tất cả mọi người đều phải cảnh giác.

Theo VTC

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s